ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Τίτλος
Εκπαίδευση σε θέματα καταπολέμησης ζωοανθρωπονόσων
Ημερομηνία Εκπόνησης
Ιαν-2026
Περίληψη
Οι κτηνιατρικές υπηρεσίες της χώρας μας αποτελούν έναν κρίσιμο μηχανισμό διασφάλισης της υγείας των ζώων, της Δημόσιας Υγείας και της ασφάλειας των τροφίμων ζωικής προέλευσης. Η οργανωτική τους δομή είναι πολυεπίπεδη και λειτουργεί τόσο σε κεντρικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, εξασφαλίζοντας τον συντονισμό και την αποτελεσματική εφαρμογή της εθνικής και της κοινοτικής νομοθεσίας για την πρόληψη και τον έλεγχο των ζωοανθρωπονόσων.
Στη χώρα μας, η κεντρική αρμόδια κτηνιατρική αρχή σε θέματα που αφορούν στην υγεία των ζώων είναι η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ), η οποία αποτελεί τον πυρήνα σχεδιασμού και συντονισμού των δράσεων. Η Γενική Διεύθυνση περιλαμβάνει επιμέρους Διευθύνσεις (Σχήμα 1), όπως η Διεύθυνση Υγείας των Ζώων, η Διεύθυνση Κτηνιατρικής Δημόσιας Υγείας και η Διεύθυνση Προστασίας των Ζώων, Φαρμάκων και Κτηνιατρικών Εφαρμογών. Καθ’ ύλην αρμόδια είναι η Διεύθυνση Υγείας των Ζώων, εντός της οποίας λειτουργεί το Τμήμα Ζωοανθρωπονόσων, υπεύθυνο για την κατάρτιση, έκδοση και εφαρμογή των εθνικών κτηνιατρικών προγραμμάτων, όπως του ελέγχου των ζωονοσογόνων σαλμονελλών, της επιτήρησης και καταπολέμησης της λύσσας, του ελέγχου και εκρίζωσης της βρουκέλλωσης βοοειδών, αιγών και προβάτων και της εκρίζωσης της φυματίωσης των βοοειδών. Είναι επίσης αρμόδιο για τη συλλογή στοιχείων για τις ζωονόσους, τους ζωονοτικούς παράγοντες, τις τροφιμογενείς λοιμώξεις και την μικροβιακή αντοχή, στοιχεία τα οποία υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (European Food Safety Authority, EFSA), καθώς και κατά περίπτωση στους διεθνείς και ευρωπαϊκούς αρμόδιους φορείς.
Τα εθνικά κτηνιατρικά προγράμματα υλοποιούνται από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες Περιφερειών και των Περιφερειακών Ενοτήτων, οι οποίες υπάγονται στο Υπουργείο Εσωτερικών και των οποίων οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τα εθνικά κτηνιατρικά προγράμματα περιγράφονται στις αντίστοιχες Υπουργικές Αποφάσεις (ΥΑ). Για λόγους διευκόλυνσης της ροής της πληροφορίας μεταξύ των συναρμόδιων Υπουργείων, η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥπΑΑΤ και οι τοπικές κτηνιατρικές υπηρεσίες έχουν ανάλογη διαίρεση αρμοδιοτήτων σχετικά με την υγεία των ζώων, την προστασία των ζώων και την κτηνιατρική δημόσια υγεία. Οι κατά τόπους κτηνιατρικές υπηρεσίες αποτελούν τον επιχειρησιακό βραχίονα του κεντρικού σχεδιασμού, εξασφαλίζοντας τη μετάβαση από τη θεωρητική πολιτική στην πράξη.
Περιγραφή
Με τον όρο «ζωωοανθρωπονόσος» νοείται οποιαδήποτε ασθένεια ή/και μόλυνση που δύναται να μεταδοθεί φυσικώς, άμεσα ή έμμεσα, μεταξύ ζώων και ανθρώπων. Η σημασία των ζωοανθρωπονόσων για την Υγεία των Ζώων, τη Δημόσια Υγεία και την παραγωγή ασφαλών υγειονομικά τροφίμων, υψηλής ποιότητας, είναι ανυπολόγιστη. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων (World Organisation for Animal Health, WOAH), οι παθογόνοι μικροοργανισμοί που προκαλούν ασθένειες στον άνθρωπο προέρχονται σε ποσοστό 60% από οικόσιτα ή άγρια ζώα, οι αναδυόμενες μολυσματικές ανθρώπινες ασθένειες πηγάζουν σε ποσοστό 75% από ζώα, ενώ το 80% των μικροοργανισμών που εμπλέκονται σε βιοτρομοκρατική χρήση είναι ζωονοσογόνοι. Οι ζωοανθρωπονόσοι συνιστούν παγκόσμια απειλή, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες όπου η στενή επαφή ανθρώπων και ζώων είναι καθημερινή. Η αστικοποίηση, η κλιματική αλλαγή, η παγκοσμιοποίηση του εμπορίου και οι διαταραχές στα οικοσυστήματα ευνοούν την εμφάνιση νέων ή επανεμφανιζόμενων ζωοανθρωπονόσων. Η εμφάνιση δε της πρόσφατης πανδημίας COVID-19 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ιογενούς ζωοανθρωπονόσου με παγκόσμιο αντίκτυπο, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ολοκληρωμένη επιτήρηση και πρόληψη.
